darkmind's Space

Το χθες, η ήττα και το αύριο…

Έγιναν λοιπόν οι εκλογές… το αντιμνημονιακό μέτωπο βγήκε κερδισμένο, αλλά πάνω από όλα ο μεγάλος νικητής ήταν ο παραλογισμός. Φυσικά, δεν εννοώ ότι όσοι είναι «αντιμνημονιακοί» είναι κατ ανάγκη παράλογοι, ή όσοι είναι «μνημονιακοί» λογικοί. Αλλά το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι ότι τα «αντιμνημονιακά» κόμματα, όντως, στηρίχθηκαν στον παραλογισμό για να κερδίσουν τις εκλογές.

Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ π.χ. αν το διαβάσει κάποιος, θα δει ότι λέει πράγματα τα οποία είναι εντελώς ανέφικτα (100.000 προσλήψεις στο δημόσιο, 1300 ευρώ ελάχιστος μισθός κλπ) και ουσιαστικά προτείνει μια υπερμεγέθυνση των αιτιών που μας οδήγησαν στο μνημόνιο! Ο Καμμένος από την άλλη αποτελεί μια ακροδεξιά και συνωμοσιολογική εκδοχή του ΣΥΡΙΖΑ. Και οι δυο έχουν το κοινό χαρακτηριστικό ότι πρακτικά δεν προτείνουν τίποτα (μα απολύτως τίποτα) μπερδεύουν το ευχολόγιο με τις πιθανότητες και ουσιαστικά προχωρούν σε ανέξοδες υποσχέσεις.

Πώς λοιπόν ακραίες παρατάξεις, με αντιφατικά έως φαντασιακά προγράμματα κατάφεραν και απέκτησαν τέτοια επίδραση στην κοινωνία; Πώς ξαφνικά οι δυνάμεις του αντιευρωπαϊσμού, της ακροαριστεράς και της ακροδεξιάς έγιναν οι κυρίαρχες δυνάμεις; Πώς τέλος, βάλαμε ακόμα και τον ναζισμό, μέσα στο κοινοβούλιο;

Φυσικά πρώτοι υπεύθυνοι του καταντήματος είναι οι κεντρώοι σχηματισμοί, οι οποίοι ουσιαστικά δημιούργησαν την βάση της αυτοδιάλυσης τους. Δεν θα επικεντρωθώ ούτε στον λαϊκισμό που χρησιμοποιούσαν κατά κόρων, ούτε στην ρουσφετολαγνία, ούτε καν στην διαφθορά.

Θα σχολιάσω όμως την παιδεία που έχτισαν όλα αυτά τα χρόνια. Μια παιδεία η οποία σκότωσε την λογική, από την στιγμή που ο σκοπός της ήταν να κάνει όσο πιο ξεκούραστη την δουλειά του καθηγητή και όχι να εκπαιδεύσει…Η παπαγαλία και η δομή της έκανε μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, να μην αντιλαμβάνεται την έννοια του αιτίου και του αιτιατού. Επίσης, σκότωσε την έννοια της μεθοδολογίας στην προσέγγιση ενός θέματος και φυσικά αγνοούσε παντελώς την ανάλυση της ανθρώπινης διανόησης.  Αντίθετα, ακραίες πολιτικές οργανώσεις, κυρίως της άκροαριστερας (αλλά και ναζί) ήταν ελεύθερες να διατυπώνουν και να προσηλυτίζουν άνευ αντιλόγου, μέσα στα σχολεία νέους ανθρώπους, με τις παρωχημένες και εν πολλοίς αποτυχημένες ιδεοληψίες τους. Ακόμα και αν δεν πετύχαιναν να «προσηλυτίσουν» δεν έπαυαν να δημιουργούν ένα κλίμα «κοινωνικής αντίληψης» (π.χ. κακοί επιχειρηματίες, κακοί ευρωπαίοι, κακός καπιταλισμός κ.ο.κ)

Όμως φυσικά η παιδεία δεν φτάνει από μόνη της. Οι δραματικές εξελίξεις, ήταν αυτές των τελευταίων δύο περίπου, ετών.

Με την επιβολή του μνημονίου (ως αποτέλεσμα πολύχρονων λαθών της διακυβέρνησης της χώρας και κυρίως εξαιτίας της καταστροφικής διακυβέρνησης του Καραμανλή σε συνδυασμό με την πανικόβλητη διαχείριση της κρίσης από τον Γιώργο Παπανδρέου). Ο παραλογισμός που κυριάρχησε στην κοινωνία, ήταν πρωτόγνωρος στην κυριολεξία. Ο κόσμος αδυνατούσε να ξεχωρίσει το αίτιο από το αιτιατό. Η κρίση μεταφράστηκε ως αποτέλεσμα του μνημονίου και όχι το αντίθετο, που ήταν και η πραγματικότητα.

Το χειρότερο δε δεδομένο, είναι ότι πίσω από το «αντιμνημονιακό» μέτωπο που δημιουργήθηκε συστρατεύτικε  το πιο συντηρητικό, φοβικό μέρος της κοινωνίας μας. Καθώς και οι πραγματικοί υπαίτιοι της καταστροφής μας.

Ο μέγιστος συμβολισμός του παραλογισμού, ήταν το κίνημα των «αγανακτισμένων» στο οποίο χιλιάδες ανυποψίαστοι πολίτες ουσιαστικά  υποστήριζαν εν αγνοία τους, θέσεις της ακροδεξιάς και της ακροαριστεράς (με άλλο «branding» φυσικά). Ήταν πραγματικά  άξιο αναφοράς, το ότι το εν λόγω «κίνημα», δεν είχε ούτε ένα αίτημα εναντίον των αιτιών που μας έφεραν στην καταστροφή (π.χ. για την αξιοκρατία).

Ο λόγος της αντιμεταρρύθμισης κα του συντηρητισμού ήταν παντού κυρίαρχος. Η απονομιμοποίηση των mainstream media (όχι τελείως αδικαιολόγητα φυσικά). Νομιμοποίησε το κάθε ανυπόγραφο Blog και την οποιαδήποτε φημολογία. Όμως ο λόγος του σκοταδισμού χρησιμοποιούσε και σύγχρονες τεχνικές marketing και επικοινωνίας. Mythmedaries όπως το ασυνάρτητο debtocracy, με μια καταπληκτική social media campaign, παρουσιάστηκε ως η «αλήθεια που μας κρύβουν». Απίστευτες θεωρίες συνωμοσίας που δεν θα άντεχαν σε ορισμένα δευτερόλεπτα κριτικής σκέψης, γινόντουσαν δεκτές χωρίς αντίρρηση.

Σύντομα, η λογική που κυριάρχησε ήταν ότι δεν χρωστούσαμε σε κανέναν ή πως ό,τι χρωστούσαμε μας το είχαν επιβάλει με το ζόρι και ότι οι πολιτικοί μας, στα πλαίσια κάποιας μυστικής συμφωνίας, ξεπούλησαν την Ελλάδα για να την παραδώσουν στους Γερμανούς/την νέα τάξη/ στον διεθνή καπιταλισμό (διαλέχτε)

Η βία, λεκτική ή/και φυσική, εναντίον όποιων πίστευαν στις μεταρρυθμίσεις, ξεπέρασε κάθε προηγούμενο και το κυριότερο, έβρισκε παντού απολογητές. Το τοξικό (και όχι ταξικό) μίσος ήταν πλέον αποδεκτό! Έγινε επίθεση στην ίδια την βασική έννοια της δημοκρατίας! Είτε με το απίστευτο και χυδαιότατο εφεύρημα της ΕΛΕ (Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου – κάτι που θα σήμαινε ουσιαστικά ότι οι νόμιμες κυβερνήσεις μας, ήταν δικτατορικές!) είτε με ρητορείες περί «αμεσοδημοκρατίας» (άλλο ένα απολυταρχικό αντιδημοκρατικό μόρφωμα). Ζητάγαμε να κάψουμε το μπ…λο την βουλή (σύμβολο δημοκρατίας) και όχι να ανανεώσουμε την επάνδρωση του με νέο και αξιόλογο προσωπικό.

Ένα μίγμα επικοινωνιολογίας, μαύρης προπαγάνδας και παραδοσιακών «ανατρεπτικών» τεχνικών, κυριάρχησε σε ολόκληρη την κοινωνία. Τα mainstream media ακόμα και αν έφερναν αξιόλογους οικονομολόγους/πολιτικούς, δεν τα έβλεπε κανείς λόγω της απονομιμοποίησης που είχαν υποστεί στην συνείδηση του κόσμου. Σύντομα και αυτά άρχισαν να ενδίδουν στο γενικό trend προκειμένου να παραμείνουν αρεστά και να διατηρήσουν την ακροαματικότητα τους.

Τέλος οι μεταρρυθμιστές ελλείψει κάποιου πόλου συσπείρωσης, αλλά και έχοντας την ψευδαίσθηση ότι η Ελλάδα των δυο τελευταίων ετών, ήταν η Ελλάδα στην οποία είχαν μεγαλώσει, αποδείχτηκαν, ανίκανοι να αντιμετωπίσουν την λαίλαπα της αντιμεταρρύθμισης. Με εξυπνακισμούς και παιχνιδάκια στα Social Media ήταν απλά αδύνατο να ανατρέψεις αυτό το ρεύμα ακόμα και αν είχες όλα τα επιχειρήματα του κόσμου. Ακόμα και άνθρωποι που έβλεπαν το παράλογο της αντιμεταρρύθμισης, κουρασμένοι από τον θυμό και την πίεση των γύρω τους, ενέδιδαν στο μπλοκ του «αντιμνημονιασμού».

Το ζήτημα λοιπόν είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα! Όχι στο τώρα, αλλά στο αύριο! Καταρχάς, οι μεταρρυθμιστές θα πρέπει να κάνουν σκληρότατη αυτοκριτική και να δεχτούν, ότι ηττηθήκανε, να μην πω υπέστησαν πανωλεθρία. Δεύτερον, θα πρέπει να αποφασίσουν, αν θέλουν να συνεχίσουν τον πόλεμο ή όχι. Στην δεύτερη περίπτωση, καλό θα ήταν ίσως και να εγκαταλείψουμε την χώρα. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε τον «πόλεμο», θα πρέπει να εστιάσουμε στο μοναδικό θετικό συμπέρασμα, ότι ένα περίπου 30% των πολιτών θέλει τις μεταρρυθμίσεις παρά την αντιμνημονιακή προπαγάνδα.

Όμως υπάρχει ακόμα ένα μικρό θεματάκι, αν θέλουμε να συνεχίσουμε αυτόν τον «πόλεμο», αποκλείεται να τον κερδίσουμε με τους ίδιους τρόπους που «πολεμούσαμε» ως τώρα. Αυτό ξεχάστε το. Θα είναι ένας πολύ σκληρότερος πόλεμος. Σε μια ιστορική αναλογία στην Ελλάδα του μεσοπολέμου οι Βενιζελικοί, όταν κυριαρχούσαν δεν το έκαναν μόνο γιατί είχαν ωραία επιχειρήματα. αλλά γιατί ήταν φανατισμένοι στα πιστεύω τους,  το ίδιο σκληροί και αδίστακτοι όσο και οι αντίπαλοι τους.

Δύσκολο θα μου πείτε για ανθρώπους με δημοκρατικά ιδεώδη και με πίστη στον ανθρωπισμό κλπ  κλπ. Ναι είναι, δύσκολο, όπως είναι και η ζωή άλλωστε. Όπως είπα και πιο πριν, στο κάτω κάτω, μπορούμε να επιλέξουμε και το να μην πολεμήσουμε…

Branding για την Ελλάδα, ναι μεν, αλλά…

Είναι γεγονός ότι και πολλοί ακόμα εξαίρετοι άνθρωποι της διαφήμισης και της επικοινωνίας μίλησαν για την ανάγκη του να κάνει η Ελλάδα ένα rebranding προσαρμοσμένο στην σύγχρονη εποχή και το οποίο θα πήγαινε ξανά μπροστά την χώρα. Άλλωστε γενικά το place marketing η το Public diplomacy είναι της μόδας αυτήν την περίοδο.

Ακολούθησαν στην συνέχεια πολύ πιο έντονες συζητήσεις και ένας μεγάλος αριθμός από πρωτοβουλίες, είτε από ελληνικές διαφημιστικές εταιρίες, είτε από καλλιτέχνες, οργανώσεις κλπ με σκοπό να τονώσουν την εικόνα της Ελλάδας προς τα έξω.

Η αλήθεια είναι, ότι δεν μπορώ να κρύψω τον προβληματισμό μου, ουσιαστικά αυτό που βλέπω είναι μια κακοφωνία από ικεσίες να μας λυπηθούν, τσάμπα μαγκιά και ένα ρετούς του μουσακά, πασπαλισμένου με αρχαίο ελληνικό πνεύμα…οι όποιες καλές προσπάθειες (που υπήρχαν και αυτές) ουσιαστικά πνίγονται μέσα στο επικοινωνιακό χάος που έχει δημιουργηθεί…

Τι είναι λοιπόν αυτό που γίνεται λάθος;

Κατά την γνώμη μου καταρχάς αυτό που χρειάζεται να κάνει η Ελλάδα προς το εξωτερικό και πείτε την αν θέλετε αιρετική άποψη, είναι απλώς… να σιωπήσει…

Ναι, όσο και αν σας φαίνεται παράξενο αυτό που λέω, πιστεύω ότι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει είναι να μην κάνει τίποτα! Το πολύ πολύ να συνεχίσει τις λίγο αδιάφορες καμπάνιες του ΕΟΤ, με μια κάποια σχετική βελτίωση και μια καλύτερη επιλογή ίσως (οικονομική) στα Media.

Αιτιολογώ την άποψη μου ως εξής, όταν όλος ο κόσμος έχει μια σχετικά αρνητική εικόνα προς την χώρα σου, το να κάνεις σπασμωδικές κινήσεις στην επικοινωνία κάνει μάλλον περισσότερο κακό παρά καλό. Αντίθετα είναι μάλλον θετικότερο να κρατάς μια σταθερή και ψύχραιμη εικόνα, ότι κάνουμε business us usual!

Ο άλλος λόγος για τον οποίο πιστεύω ότι πρέπει να σιωπήσουμε για λίγο, είναι ότι για να κάνεις branding γενικά και ειδικότερα σε μια χώρα, θα πρέπει πρώτα από όλα να αποφασίσεις το ποιος είσαι! Κοινώς τί αφήγηση μπορείς να δώσεις για τον εαυτό σου στους άλλους, όταν δεν τον γνωρίζεις εσύ ο ίδιος;

Δυστυχώς για εμάς, το ποιοι είμαστε, λόγω των πολιτικών εξελίξεων των τελευταίων δεκαετιών ήταν κάτι το οποίο το αφήναμε εκτός γενικής συζήτησης στην κοινωνία μας και στην πολιτική, δεν θα κάτσω να τους αναλύσω εδώ τους λόγους, απλά θα σημειώσω ότι τώρα ανακαλύπτουμε ξανά πως ένας λαός χωρίς ταυτότητα είναι ένας λαός χωρίς πυξίδα.

Το να επαναπροσδιορίσουμε λοιπό το «Έλληνας» είναι κάτι που πρέπει να γίνει και θα γίνει μοιραία, το ζήτημα είναι, το  ποιους θα αφήσουμε να σχηματίσουν το παράδειγμα αυτού του «Έλληνα»; Ήδη ακούω κάποιες περιγραφές από ορισμένες παρατάξεις, ομάδες κλπ  που με τρομάζουν αν επικρατήσουν. Προβάλουν απροκάλυπτα έναν συντηρητικό, θρήσκο και φοβικό Έλληνα.

Υπάρχει λοιπόν η πρόκληση - πρόσκληση και στις πολιτικές δυνάμεις, αλλά όσο και αν φαίνεται παράδοξο και στους επαγγελματίες της επικοινωνίας, να ξεκινήσουν άμεσα ένα θετικό rebranding που σαν αποδέκτες δεν θα έχει τους ξένους, αλλά εμάς τους ίδιους. Όταν καταλήξουμε στο ποιοι είμαστε, θα μπορέσουμε τότε να πείσουμε και τους άλλους για αυτό.

Και για να βοηθήσω θα ξεκινήσω με έναν άνθρωπο που ήξερε καλά να κάνει πολιτικό branding πριν καν εφευρεθεί ο όρος, όταν είδε ένα από τα πρώτα αεροπλάνα του 20ου αιώνα στην Ελλάδα…

 Το αεροπλάνον ενδείκνυται ως το όπλον των αδυνάτων. Η ριψοκίνδυνος μάλιστα καί τολμηρά φύσις του Έλληνος 

θά καταστήση τούτο λαμπρόν έν πολέμω όπλον, μέλλον να προσφέρη μεγάλας υπηρεσίας!"
Ελευθέριος Βενιζέλος (9/2/1912) 

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν το brainstorming… 

Οι Έλληνες δεν το χώνεψαν το 1821, αυτή είναι η αλήθεια…

Και η 28^η Οκτωβρίου είναι λίγο δύσκολη υπόθεση, αλλά με ένα «Αέρα» ξεμπερδεύεις, η αφήγηση γίνεται πιο εύκολη.

Όμως το 1821 είναι δύσκολο, δεν εξυπηρετεί κανέναν εκατό τοις εκατό. Προσπάθησε βέβαια το κράτος μας να βγάλει μια βολική αφήγηση, ειδικά ή χούντα (και πολλά χρόνια πιο πριν η Βαυαροκρατία), βάσει της οποίας, οι ταλαίπωροι Έλληνες που στέναζαν κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό αφού τελικά βαρέθηκαν 400 χρόνια σκλαβιάς. Αποφάσισαν να ξεσηκωθούν υπό τον σταυρό και με την βοήθεια του Χριστού και της Παναγιάς, τους «έφαγαν» όλους. Στα μάτια του κόσμου οι επαναστάτες, πέρασαν ως απλοί (στα όρια του απλοϊκού) άνθρωποι, που μόνο η πίστη και η αγνότητα τους βοήθησαν να κερδίσουν τελικά την ελευθερία τους.

Αλλά να, μόλις προχωράς λίγο, το ψάχνεις κάτι τις παραπάνω, σκοντάφτεις σε έναν Θούριο, συναντάς και μια «Ελληνική Νομαρχία», πέφτεις και πάνω σε κάτι «βρωμομασόνους» Φιλικούς, συναντάς, πλούσιους, φτωχούς, εμφύλιους, ίντριγκες, σφαγές… αναγνωρίζεις έναν μάλλον αρνητικό ρόλο της εκκλησίας, και σαν κορύφωση μια ναυμαχία στην οποία δεν συμμετείχε ούτε ένας Έλληνας, ε, μπερδεύεσαι κάπως.

Ανακατεμένα στοιχεία εθνικισμού, νεωτερικότητας, ρομαντισμού, βίας, ακόμα και πάθους…είναι δύσκολα να τα χωνέψεις. Το 1821 δεν ταιριάζει σε καμία αφήγηση. Συντάραξε ολόκληρη την Ευρώπη και την ανατολική μεσόγειο, ήταν η μεγαλύτερη επανάσταση στην ήπειρο μετά την Γαλλική, αλλά κανείς δεν μπορεί πραγματικά να την ερμηνεύσει.

Ούτε καν είμαστε σίγουροι αν πέτυχε ή όχι. Αστική Δημοκρατία ήθελαν οι πρώτοι επαναστάτες, ένα συντηρητικό βασίλειο μας επέτρεψαν ουσιαστικά, τότε, να έχουμε οι ξένοι, «ελευθερωτές» μας.

Η επανάσταση του 1821, δεν βολεύει, την σύγχρονη αφήγηση του έθνους μας. Ίσως γιατί επί της ουσίας δεν την τελείωσαν αυτοί που την ξεκίνησαν, όπως έγινε στην Αμερική για παράδειγμα, όπου η εκεί επανάσταση πλαισιώθηκε και από ένα ιδεολογικό χαρακτήρα, το οποίο αποτέλεσε την βάση του τρόπου σκέψης της σύγχρονης Αμερικής.

Η δικιά μας είναι δυσνόητη, γιατί εκεί που βλέπεις έναν ήρωα, το ίδιο πρόσωπο αργότερα γίνεται προδότης, εκεί που βλέπεις την πίστη συναντάς στο ίδιο πακέτο και την βλασφημία, μέσα από την απλοϊκότητα ξεπηδούν οράματα μιας ιδανικής κοινωνίας, συναντάς αηδιαστική δειλία και ηρωισμό που δεν μπορεί να περιγραφθεί με λέξεις, αντίπαλοι που αλλάζουν καπνό για την πίπα τους και κάνουν χωρατά μεταξύ τους και μετά σφάζονται ανελέητα.... Το ‘21 είναι οι προμαχώνες του Μεσολογγίου, που είχαν ονόματα εμπνευσμένα από την Γαλλική επανάσταση και τον διαφωτισμό και που μέσα από αυτούς πολεμούσαν με πάθος οι Σουλιώτες, οι οποίοι μετά βίας ίσως μιλούσαν ελληνικά.

Αν και δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει το ‘21 έφτιαξε τις βάσεις για το περιβάλλον που ζούμε, δημιούργησε διχασμό, χρεοκοπίες, δικτατορίες, καταστροφές και εμφυλίους, έφτιαξε όμως και το χαρτί πάνω στο οποίο, νέες σελίδες ηρωισμού και δημιουργικότητας γράφτηκαν. Πολίτες που ξεπήδησαν από το έθνος που αναγεννήθηκε, έγιναν γνωστοί στην οικουμένη, με τις ικανότητες τους, την ποίηση τους, τον λόγο τους, έστω και αν δεν έμεναν τελικά σε αυτόν τον τόπο.

Το ‘21 υπάρχει ακόμα και σήμερα….μέσα μας και μας μπερδεύει…

Η στατική κοινωνία.

Είναι προφανές ότι σε μεγάλο βαθμό, η ελληνική κοινωνία σημείωσε στην παρούσα ιστορική συγκυρία, μια αποτυχία. Δεν το θεωρώ ούτε τρομερό, ούτε κάτι για το οποίο θα πρέπει να οδηγηθούμε σε εθνική κατάθλιψη. Το αντίθετο μάλιστα. Πρέπει να αναλύσουμε το ποιες ήταν ακριβώς αυτές οι αιτίες που μας οδήγησαν στην αποτυχία και να τις αντιμετωπίσουμε. Σίγουρα, υπάρχουν κάποιες αναλύσεις που μιλάνε, για το πελατειακό κράτος, την διαφθορά, κλπ, όπως και η ατυχής κατ εμέ θεωρία της «κατακερματισμένης κοινωνίας» η οποία κερδίζει έδαφος σε κάποιους κύκλους. Αλλά θα τολμήσω να δώσω μια ελαφρώς διαφορετική ανάλυση του θέματος. 

 

Θα μπω κατευθείαν στην ανάπτυξη της δικής μου άποψης μου για τα αίτια της ελληνικής κατάρρευσης. Τα οποία έχουν ως αφετηρία, το ότι η ελληνική κοινωνία, μετατράπηκε σταδιακά σε μια απολύτως στατική κοινωνία. Για λόγους που όντως σε έναν βαθμό σχετίζονται με το γιγάντιο πελατειακό κράτος, αλλά και από διάσπαρτες ιδεολογικές αγκυλώσεις, η κοινωνία μας μετατράπηκε σε έναν μηχανισμό, όπου η ζωή του κάθε πολίτη θα ήταν τελείως γραμμική!

 

Το σχέδιο ζωής του νεοέλληνα που πήγαινε σχολείο, ήταν, ότι θα παπαγάλιζε για κάποιες εξετάσεις, ώστε να εισαχθεί σε ένα ίδρυμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και μετά θα έμπαινε σε μια συγκεκριμένη διαδικασία, για μονιμότητα στο δημόσιο ή θα είχε, κάποια άλλη  ανάλογη προδιαγεγραμμένη πορεία για το  μέλλον του (π.χ. γιατρός , δικηγόρος, δουλειά του μπαμπά κλπ). Όσοι δεν ανήκαν στην προνομιούχο τάξη των επιτυχόντων του συστήματος, είχαν επιλογές τις σπουδές στο εξωτερικό, ή το «βόλεμα» κάπου. Στην χειρότερη περίπτωση θα έπρεπε να πάει σε μια κακής ποιότητας σχολή, από όπου ήξερε ότι για το μέλλον του οι επιλογές θα ήταν περιορισμένες . Σε όλες τις περιπτώσεις η πορεία από αυτό το κομβικό σημείο και ύστερα,  ήταν σχεδόν καθορισμένη.

 

Ο Δημόσιος τομέας ειδικά, αποτελούσε ειδικό πρότυπο αυτής της στατικότητας, η εξέλιξη ερχόταν με τα χρόνια και όχι με της απόδοση, ακόμα και αν ήσουν πολύ καλός στην δουλειά σου, αν δεν είχες κάποια τυπικά προσόντα, η όποια προαγωγή είχε πολύ περιορισμένα όρια. Ο έλεγχος υπήρχε πάντα ως προς την διαδικασία και ποτέ προς το αποτέλεσμα, αφού το δεύτερο ελάχιστο ενδιαφέρον είχε για το σύστημα.

 

Ουσιαστικά λοιπόν (πλην εξαιρέσεων) σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία, ή η εξέλιξη ενός πολίτη, στην ελληνική κοινωνία ήταν απόλυτα καθορισμένη, είτε από την δυνατότητα του νέου να ελέγξει τις εφηβικές του ορμές και να περάσει σε ένα πανεπιστήμιο (βλέπε ίδρυμα παροχής πιστοποιητικών επαγγελματικής αποκατάστασης) είτε από τις δυνατότητες (οικονομικές, κοινωνικές) της οικογένειας.

 

Πέρα από το επαγγελματικό κομμάτι αυτή η στατικότιτα, η κατηγοριοποίηση σε στεγανά της κοινωνίας μας ήταν εμφανής παντού στις συμπεριφορές των πολιτών, ακόμα και στα πρότυπα αποτυχίας ή επιτυχίας. «Βιομηχανίες» εκμετάλλευσης της στατικής κοινωνίας του νεοέλληνα είχαν χτιστεί (π.χ. η διοργάνωση γάμων, δάνεια κλπ). Αυτοκίνητο, σπίτι, παιδί, γάμος, όλα έπρεπε να γίνουν σε συγκεκριμένο χρόνο και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

 

Όποιος ξέφευγε από τα πρότυπα αυτής της στατικής αντίληψης, είτε λόγω επιτυχίας, είτε λόγω αποτυχίας, αποτελούσε μια παραφωνία σε αυτό το σύστημα και αντιμετώπιζε πιθανότατα ακόμα και την κοινωνική απομόνωση.

 

Ο «Μικροαστικός Πολτός» όπως είχε αναφέρει ιδιαίτερα επιτυχημένα, ο Αλέκος Παππαδόπουλος, είχε γίνει ένα συντηρητικό (στην πράξη) κοινωνικό καθεστώς το οποίο εχθρεύονταν την οποιαδήποτε αλλαγή. Οι πολίτες πλέον είχαν μετατραπεί σε ιδιότητες, πάνω στις οποίες ήξερες ακριβώς τι θα δεις και τι θα συναντήσεις.

 

Το προφανέστατο φυσικά, πρόβλημα με μια στατική κοινωνία, είναι ότι δεν εξελίσσεται, δεν προσαρμόζεται και δεν χρειάζεται επί της ουσίας να σκεφτεί! Στην πράξη γίνεται μια αντιδημιουργική και φοβική κοινωνία. Μια κοινωνία ομογενοποιημένη,  όπου όλοι λειτουργούν σε παράλληλους άξονες και σε παράλληλους βίους. Η αλλαγή καριέρας, η διαφορετική άποψη ζωής, ήταν στην πράξη, απαγορευμένες έννοιες. Ακόμα και αυτή η επιχειρηματικότητα, αποτελούσε μια απλή λειτουργία εκμετάλλευσης του στατικού μας συστήματος.

 

Αυτό που σε μεγάλο βαθμό, πρέπει λοιπόν να αλλάξει στην Ελλάδα, είναι η ίδια η αντίληψη της ζωής! Το πρότυπο της επιτυχίας και της αποτυχίας. ! Να αρχίσουμε δηλαδή να βλέπουμε ξανά τον άνθρωπο, πίσω από την όποια ιδιότητα- ταμπέλα. Ακόμα χρειάζεται να κινηθούμε προς μια κοινωνία που θα να κάνει εύκολη την πράξη της επιλογής.  Ουσιαστικά μια κοινωνία που θα κερδίσει τον φόβο και την ανασφάλεια και θα αποκτήσει ξανά, χαρακτηριστικά που κάποτε είχε.

 

Την τόλμη, την δημιουργικότητα και την αλληλεγγύη… 

Γιατί να έχω να διαλέξω μεταξύ των δύο;

Ξεκινάω ξεκαθαρίζοντας ότι είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύει ότι το μνημόνιο αποτελεί το αποτέλεσμα μια προβληματικής κατάστασης που χτίστηκε ουσιαστικά, τα τελευταία 30 χρόνια. Δεν μπορώ να αποκλείσω ότι άλλοι χειρισμοί κατά την διάρκεια των τελευταίων δυόμιση χρόνων θα έφερναν οριακά καλύτερες λύσεις, αλλά η ουσία είναι ότι η οποιαδήποτε εναλλακτική προβάλλεται, τουλάχιστον μέχρι την στιγμή που γράφω, μου φαντάζει απείρως πιο καταστροφική και επώδυνη.

Όσο όμως και αν και εγώ προσωπικά δέχομαι τις σκληρές συνέπειες της κρίσης και της ύφεσης, δεν μπορώ να μην εκφράσω την βαθιά μου ανησυχία για το υπό διαμόρφωση πολιτικό τοπίο.

Ένα πολιτικό σύστημα το οποίο είχε χτιστεί κατά βάση στο ρουσφέτι και στην ματαιοδοξία διάφορων απίθανων τύπων, είναι πραγματικά δύσκολο να διαχειριστεί μια τέτοια κατάσταση. Πως θα μπορούσε άλλωστε; Όλοι οι υφιστάμενοι πολιτικοί, είχαν μάθει να λειτουργούν σε μια οικονομία της διαφθοράς και του «εύκολου» χρήματος που μας οδήγησε στην καταστροφή στην οποία βρεθήκαμε.

Αυτό το οποίο με τρομάζει  περισσότερο όμως είναι, ότι αντί αυτή η κρίση να αποδεσμεύσει επιτέλους  νέες δυνάμεις, δυνάμεις της προόδου, της μεταρρύθμισης και της ελευθερίας, οι οποίες θα ανέτρεπαν το σάπιο πολιτικό κατεστημένο, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση ακριβώς αντίθετη. Μια νέα δυναμική (παλιών και νέων), πολιτικών κινήσεων διαμορφώνεται με μια βαθιά συντηρητική, σχεδόν παράλογη, αντίληψη της πραγματικότητας.

Οι παλιοί πολιτικοί όσο και αν ήταν διεφθαρμένοι, ατάλαντοι και ανέμπνευστοι, μέσα στην λογική, ίσως, του να είναι αρεστοί σε όλους κρατούσαν σε ένα βαθμό μια συνετή αντίληψη μακριά από τα άκρα και από τον φανατισμό. Αντίθετα, οι πολιτικοί σχηματισμοί «νέας γενιάς» νιώθουν τόσο άνετα με το μίσος και την μισαλλοδοξία όσο ο Μέσι με την μπάλα στα πόδια. Προσωπικότητες με ελάχιστη πολιτική ή ιδεολογική αντίληψη, χτίζουν αβίαστα, επιχειρηματολογία πάνω σε ψέματα, μισές αλήθειες και φυσικά, πάνω στον πόνο των ανθρώπων που ζουν μια κατάσταση στην οποία ποτέ δεν είχαν φανταστεί ότι θα βρεθούν.

Το πιο τραγικό της υπόθεσης, είναι ότι από την στιγμή που η συζήτηση επικεντρώθηκε στο μνημόνιο αυτό καθ’ αυτό και όχι στο τί μας έφερε εδώ. Χάθηκε η ουσία και η ελπίδα αλλαγής. Ο απλοϊκός διαχωρισμός σε αντιμνημονιακούς και μνημονιακούς διαλύει ακόμα και την δυνατότητα ουσιαστικής κριτικής στα λάθη του μνημονίου και στην προσπάθεια γρήγορης εφαρμογής των θετικών στοιχείων που αυτό περιέχει.

Βλέπουμε ότι πάνω στην στείρα αντιμνημονιακή ρητορική, χτίζεται μια υπερσυντηρητική «συμμαχία», από όλο το πολιτικοϊδεολογικό φάσμα με κοινό σχεδόν λεξιλόγιο. Όπου παρατηρούμε το εξωφρενικό παράδοξο ότι για «ανάχωμα» έναντι αυτής της συμμαχίας, δεν έχουμε μια προοδευτική δύναμη, αλλά το ίδιο το ασθμαίνον παλαιοκομματικό σύστημα που μας οδήγησε στην καταστροφή!

Καταλήγουμε λοιπόν να έχουμε να διαλέξουμε μεταξύ των διεφθαρμένων και των φανατικών!

Οι πιο θλιβεροί σε αυτό το τοπίο, είναι οι άνθρωποι που βρίσκονται στον λεγόμενο προοδευτικό χώρο, αυτοί δηλαδή που θα έπρεπε να ήταν μπροστά σε μια προσπάθεια ανασύνταξης και επανεκκίνησης της χώρας μας. Φοβούμενοι να τα βάλουν με τον λαϊκισμό και τον φανατισμό παρατηρούν την κατάσταση σχεδόν σαν να μη τους αφορά. Χωρίς πάθος, χωρίς πίστη στις ιδέες τους. Άτολμοι και νωχελικοί σχολιάζουν την επικαιρότητα όποτε μπορούν ή συστρατεύονται σε light κομματικούς μηχανισμούς τύπου Δημοκρατικής Αριστεράς, ο οποίος φροντίζει επιμελώς να μην ενοχλεί κανένα.

Η ευθύνη αυτών που ονομάζω προοδευτικών, είναι μεγάλη. Είτε τους αρέσει είτε όχι θα πρέπει να πάρουν θέση σε αυτό το σκηνικό. Δεν μπορούν να επιτρέψουν στην κοινωνία να έχει να επιλέξει μεταξύ σκοταδισμού και διαφθοράς. Στο κάτω κάτω δεν έχουν καν την πολυτέλεια της απελπισίας. Ακόμα και αν έχουν χάσει την ελπίδα τους για το αύριο, είναι υποχρεωμένοι να την συνθέσουν… ακόμα και από το τίποτα. 

Οι αλήθειες της δραχμής και χρεοκοπημένες απλοποιήσεις.

Είναι περιττό να θέσουμε ίσως από μια άποψη, το πόσο σοβαρή και επώδυνη είναι η κρίση η οποία ζούμε. Επίσης είναι δύσκολο πραγματικά να οριοθετήσεις σε πιο βαθμό αυτή προήλθε από εμάς ή από τις παθογένειες του διεθνούς συστήματος.

Επιπροσθέτως οφείλουμε να σημειώσουμε πως ένα πρόβλημα, εξόχως οικονομικής φύσεως, είναι σίγουρα αρκετά δύσκολο εξ ορισμού να αναλυθεί εύκολα στις πλατιές μάζες, πολλώ δε όταν συχνά και οι οικονομολόγοι μεταξύ τους δεν συμφωνούν σε πολλές επιμέρους παραμέτρους.

Η περιπλοκότητα του «ελληνικού προβλήματος» δίνει δυστυχώς χώρο, σε απλοποιητικές ερμηνείες, αφορισμούς και λαϊκιστικές στρατηγικές. Από την φύση του σε ένα περίπλοκο θέμα,  μειονεκτεί εκείνος, που προσπαθεί να το εξηγήσει αναλυτικά, σε σχέση με αυτόν που το ισοπεδώνει με έναν γενικό αφορισμό.

Σε αυτό το πνεύμα λοιπόν έχουμε δει να βγαίνουν οι απίστευτες ανακρίβειες και καταγγελίες ενώ έχουμε δει και σχεδόν αδιανόητες συμμαχίες μεταξύ ετερόκλητων πολιτικών χώρων, που συχνά έχουν σαν κοινό στοιχείο την φοβικότητα στην Ευρώπη και στην Δύση γενικότερα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μια ρητορική που αρχίζει να κερδίζει έδαφος είναι αυτή της «επιστροφής στην δραχμή» ως μιας νέας μαγικής λύσης για την κρίση την οποία ζούμε. Η γενική θεωρία πάει λίγο ως πολύ ως εξής: «Θα γυρίσουμε στην δραχμή θα αντιμετωπίσουμε κάποιες λίγες δυσκολίες στην αρχή και μετά , θα αναλάβουμε πάλι την ανταγωνιστικότητα τα μας και όλα πάλι καλά, βουρ στα μπουζούκια!»  

Αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της λογικής θεωρώ ότι μπορούμε να θέσουμε το τελευταίο άρθρο του Βαξεβάνη  "Χρεοκοπημένες αλήθειες και τοκισμένα ψέματα"  http://www.koutipandoras.gr/?p=15367 .

Όσο και αν εκτιμώ σαν ρεπόρτερ τον Βαξεβάνη, συχνά έχω αντιρρήσεις ως προς την αρθρογραφία του και αυτό το άρθρο, άγγιξε κάποιες ευαίσθητες «χορδές». Για τον λόγο αυτόν θα επιχειρήσω να του κάνω μια αναλυτική κριτική.

Ξεκινόντας λοιπόν ο Βαξεβάνης λέει ότι εκφράζει την άποψη του ως μη ειδικός, αλλά από εκεί και πέρα μιλάει για την τεράστια βιβλιογραφία πάνω στην οποία βασίζεται και στην 25χρονή του εμπειρία. Κάπου εκεί λοιπόν εξαφανίζεται και η όποια μετριοφροσύνη του αρθρογράφου.

Στην πρώτη λοιπόν ενότητα αφού απορεί με τον φόβο που εμπνέει σε πολλούς η επιστροφή στην δραχμή, μας καθησηχάζει και μας εξηγεί ότι δεν έχουμε δα και τίποτα να φοβόμαστε, ξεκινάει αναλύοντας πως η Ευρώπη «δεν αποτελεί μια πολιτική και οικονομική οντότητα στην οποία οι αποφάσεις παίρνονται με γνώμονα το ενιαίο συμφέρον. Δηλαδή δεν συμβαίνει ό,τι συμβαίνει για παράδειγμα στις 

ΗΠΑ όπου κονδύλια από μια πλούσια Πολιτεία κατευθύνονται σε μια φτωχή για την αναγκαία ισορροπία. Οι οικονομικές αποφάσεις στην ΕΕ, παίρνονται ως αποτέλεσμα συμψηφισμών των ισχυρών ως σήμερα κρατών (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία).Έτσι μοιραία το ευρώ παρότι ενιαίο νόμισμα, δεν ανταποκρίνεται πρακτικά σε κάτι άλλο κοινό»

Σίγουρα η Ευρώπη δεν έχει φτάσει την ενότητα των ΗΠΑ, θέλουμε μερικές δεκάδες χρόνια ως την πολιτική ένωση ακόμα, αλλά από πού προκύπτει ότι οι αποφάσεις είναι αποτέλεσμα μόνο των ισχυρότερων κρατών; Στο ευρωκοινοβούλιο οι ψήφοι και η δομή του, επιτρέπουν σχεδόν σε όλες τις χώρες να έχουν σημαντική παρουσία, Η Ελλάδα έχει μεγαλύτερη παρουσία από ότι η Σουηδία ας πούμε, ενώ και η Ισπανία και η Πολωνία έχουν όσους ψήφους σχεδόν έχει και η Γερμανία![Update: εδώ έκανα λάθος όντως, η Πωλωνία έχει 54 και η Γερμανία 99 παραμένει ομως μεγάλος αριθμός ψήφων όπως και της Ισπανίας] Και ναι μεν έχουν μεγάλη οικονομική ισχύ οι χώρες που ανέφερε, αλλά τόσα χρόνια δις Ευρώ έχουν κατευθυνθεί στην νότια Ευρώπη ως κοινοτικά κονδύλια, με μεγαλύτερο αποδέκτη αυτών την ίδια την Ελλάδα! Κάτι χάνω εδώ νομίζω.

Στην συνέχεια όμως ο Βαξεβάνης κάνει πραγματικά άλματα λογικής, λέει ναι ότι οι πολιτικοί μας είχαν την ευκαιρία φθηνής χρηματοδότησης αλλά αυτοί προτίμησαν να δανείζονται και λογικά: «γιατί να παράγει αν κάποιος μπορεί να δανειστεί!» Σίγουρα αυτή η άποψη μόνο στην Ελλάδα θα μπορούσε να είναι επιχείρημα, αλλά ας πάμε παρακάτω. Ο Βαξεβάνης ισχυρίζεται ότι η διαφθορά πολλαπλασιάστηκε εντός Ευρώ, εξαιτίας λίγο ως πολύ, των κακών Γερμανών που εκπαίδευσαν τους «ιθαγενείς» σε αυτήν. Πέρα από το ότι μια τέτοια θέση θα χρειαζόταν άμεσες παραπομπές με στατιστικά στοιχεία, πραγματικά δυσκολεύομαι να δεχτώ ότι οι Έλληνες ήταν την δεκαετία του 80 ή του 90 άγιοι και το ευρώ τους εκμαύλισε! Ακόμα και έτσι όμως όλες οι δαπάνες της διαφθοράς έχουν υπολογιστεί και με τις πιο ακραίες μετρήσεις δεν ξεπερνούν το 5% του χρέους μας. Οκ λοιπόν ας μας χαρίσουν αυτό το 5% αν ικανοποιεί αυτό τον Βαξεβάνη.

Παρακάτω όμως θέτει το μέγα ερώτημα, «Αν η κρίση στην Ελλάδα δεν οφείλεται στο ευρώ αλλά στην δημοσιονομική της απειθαρχία, γιατί πειθαρχημένες χώρες όπως η Ιρλανδία ή η Ισπανία αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα;»  Εδώ ένα ερώτημα έχω. Τόση βιβλιογραφία ο κ Βαξεβάνης και τόσα χρόνια εμπειρίας δεν τον βοήθησαν να διακρίνει ότι η οικονομική κρίση της Ιρλανδίας είναι ολοκληρωτικώς και παντελώς διαφορετικής φύσης από αυτήν της Ελληνικής; Η Ιρλανδική κρίση προήλθε από τον ιδιωτικό τομέα και τις τράπεζες με τις τοξικές τους επενδύσεις και όχι από τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η δε κρίση της Ισπανίας ανέκυψε ως domino effect εξαιτίας της αστάθειας που προκάλεσε η Ελληνική κρίση στις διεθνείς αγορές, η οποία άρχισε να χτυπάει όλα τα πιο αδύναμα κράτη της ευρωζώνης. Όμως και πάλι, η οικονομία της Ισπανίας ήταν χειρότερη πριν ή μετά το Ευρώ; (μην το ψάχνετε, πριν ήταν!)

Στην επόμενη παράγραφο ο Βαξεβάνης λέει ότι και άλλες χώρες σκέφτονται την έξοδο τους από το νόμισμα. Ναι σαφώς, με πρώτη πρώτη την Γερμανία. Όμως, μόνο εγώ βλέπω την τεράστια διαφορά που υπάρχει μεταξύ της συνολικής διάλυσης ενός νομίσματος με την έξοδο αποκλειστικά και μόνο μιας χώρας;

Στο επόμενο κεφάλαιο αφού ο Βαξεβάνης προσπαθεί να απενοχοποιήσει τον όρο «χρεοκοπία» και να τον αντικαταστήσει με αυτόν της «στάσης πληρωμών» προχωράει σε μια ιδιαίτερα περίεργη θέση ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να απειλούσε με χρεοκοπία όταν οι τράπεζες της Ευρώπης είχαν άνοιγμα 200 δις και γράφει και το ακόλουθο: «Αυτή η ελληνική κίνηση δεν απειλούσε μόνο τις Τράπεζες αλλά την ευστάθεια της ΕΕ και της Γαλλίας και Γερμανία». Να κάνω εγώ φυσικά την ερώτηση: Ήθελε η Ελλάδα να καταστρέψει την Ευρώπη; Πήραμε εμείς συνολικά την απόφαση ότι για τα χρέη μας που σαν λαός κάναμε, θα πρέπει να την πληρώσουν άλλοι; Τότε γιατί να μη εισβάλαμε π.χ. στην Αλβανία και στα Σκόπια να μας δώσουν αυτοί τα λεφτά που χρειαζόμαστε. Ας μην κρυβόμαστε, η ηθική βαρύτητα της παραπάνω πρότασης είναι ακριβώς η ίδια. Βασίζεται στην θέση ότι μας ανάγκασαν να δανειστούμε άρα πρέπει να τους τιμωρήσουμε. Φυσικά ούτε θα μπορούσα να φανταστώ τι συνέπειες θα είχε για την χώρα μας μια τέτοια τυχοδιωκτική απόφαση. Μην ξεχνάμε ότι τελικά οι Ευρωπαίοι μας βοηθούν σε αυτό το κομμάτι με ένα γενναίο «κούρεμα» του χρέους και στο ενδιάμεσο μέσω του μνημονίου μας δανείζουν τα λεφτά που χρειαζόμαστε για να πληρώνουμε τους μικρότερους έστω, μισθούς και συντάξεις (αλήθεια, πως θα γίνονταν αυτό με τον «τσαμπουκά»;)

Και πάμε τώρα στο δια ταύτα του άρθρου, όπου ο Βαξεβάνης υποστηρίζει ότι η δραχμή θα μας βοηθήσει να αναπτύξουμε την χαμένη μας ανταγωνιστικότητα καθώς θα φτηνύνουν τα είδη πρώτης ανάγκης και θα ακριβύνουν τα εισαγόμενα (τηλέφωνα αυτοκίνητα κλπ). Τι να πιάσει κανείς πρώτο και τι δεύτερο σε αυτήν την φράση πραγματικά. Από πού προκύπτει ότι τα είδη πρώτης ανάγκης θα φτηνύνουν, όταν η παραγωγική μας δυνατότητα δεν επαρκεί ούτε για να καλύψει μέρος των αναγκών μας, ενώ και όση υπάρχει, άνευ φθηνού πετρελαίου είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι θα μπορεί να αυξηθεί. Ταυτόχρονα βέβαια θα αυξηθεί και το κόστος των φαρμάκων, μηχανημάτων και ότι άλλου εισαγάγει η Ελλάδα. Ήδη αυτήν την στιγμή με το μνημόνιο και την «εσωτερική υποτίμηση» οι εισαγωγές έχουν μειωθεί δραστικά και έχουν αυξηθεί οι εξαγωγές, χωρίς το σοκ μια πλήρης διάλυσης της οικονομίας και του παραγωγικού μας ιστού.  Δεν θα κάτσω καν να σχολιάσω την γελοία απαξίωση των οικονομολόγων και πολιτικών που είναι εναντίον της εξόδου, θεωρώ ότι απλώς του ξέφυγε αυτό το σημείο.

Παρακάτω βέβαια το θέμα γίνεται λίγο αστείο καθώς μιλάει για την ανάγκη στήριξης των τραπεζών υπό το νέο καθεστώς, δηλαδή θα φάμε όλο αυτό το σοκ της δραχμής για να καταλήξουμε πάλι να στηρίξουμε τις τράπεζες (αλήθεια με ποιον τρόπο ακριβώς;).

Δεν θα ασχοληθώ ιδιαίτερα με το κομμάτι της αναπόφευκτης χρεοκοπίας κατά τον Βαξεβάνη η οποία και για μένα είναι πιθανή, όχι εξαιτίας όμως τόσο του μνημονίου αλλά λόγω της μη εφαρμογής αυτού. Θα σημειώσω μόνο ότι είτε Αγγλικό είτε Ελληνικό δίκαιο, άπαξ και η χώρα κηρύξει παύση πληρωμών λίγη αξία έχει.

Θα σταθώ όμως στο χοντροκομμένο παράδειγμα της Αργεντινής, παρά το ότι έχουν γραφτεί τόνοι άρθρων που εξηγούν ότι οποιοσδήποτε παραλληλισμός με την Ελλάδα είναι άστοχος, είναι προφανές ότι η τεράστια βιβλιογραφία του Βαξεβάνη δεν τα περιείχε αυτά! Πολύ συνοπτικά θα αναφέρω λοιπόν ότι η οικονομία της Αργεντινής ήταν πολλαπλώς πιο παραγωγική από την δικιά μας και με πολύ πιο μεγαλύτερο ορυκτό πλούτο, το δε έλλειμμα της ήταν πολύ μικρότερο (5%), ενώ οι διεθνείς συγκυρίες την βοήθησαν πάρα πολύ στις εξαγωγές . Παρόλα αυτά της πήρε περίπου 10 χρόνια να φτάσει στο σημείο που ήταν προ της χρεοκοπίας. Γιατί λοιπόν θα πρέπει να μπούμε καν σε αυτήν την διαδικασία;!

Στο κεφάλαιο του με την Γερμανία που είναι γεμάτο υποθέσεις δεν θα εισέλθω σε αναλυτικό σχολιασμό, αφού ούτε ο κύριος Βαξεβάνης καταλήγει ουσιαστικά σε κάποιο συμπέρασμα, αλλά σκορπάει σκέψεις από εδώ και από εκεί. Απλά δεν μπορώ να καταλάβω τι από όλα αυτά που λέει σε αυτό το κεφάλαιο θα ήταν καλύτερο επί δραχμής. Ό,τι αναφέρει ως πιθανό σενάριο, θα εξυπηρετούσε πολύ περισσότερο τους Γερμανούς αν εμείς είχαμε δραχμή, εκεί που θα μας αγόραζαν με ένα κομμάτι ψωμί θα κάνουν την δουλειά τους με ψίχουλα!

Στην επόμενη ενότητα ο κος Βαξεβάνης μπαίνει στην κλασσική αντιμνημονιακή ρητορική που τόσες φορές έχει ουσιαστικά συζητηθεί. Ξεχνάει ότι η ύφεση είχε ξεκινήσει ήδη πολύ νωρίτερα και ότι ουσιαστικά το μνημόνιο ήταν όντως η μοναδική εναλλακτική που υπήρχε εκείνη την στιγμή, εκτός και αν γινόμασταν οι Ταλιμπάν της Ευρώπης όπως πρότεινε προηγουμένως (και στην οποία περίπτωση οι συνέπειες θα ήταν μάλλον πολύ χειρότερες). 

Παρά το ότι είναι γενική αλήθεια ότι επί της πράξης το μνημόνιο δεν εφαρμόστηκε και κυρίως δεν εφαρμόστηκε το αναπτυξιακό του κομμάτι (απελευθερώσεις κλπ) ο Βαξεβάνης το κατηγορεί για αποτυχία! Παραβλέπει βέβαια ότι το μνημόνιο δεν έμπαινε στις λεπτομέρειες για το οποίο το κατηγορεί. Στις επιμέρους πολιτικές τα λάθη ήταν καθαρά των ντόπιων πολιτικών που αντί για μείωση των δαπανών, επέλεξαν την ανάλγητη οριζόντια φορολόγηση. Καμία συντεχνία, κανένας σχεδόν από την ντόπια ελίτ δεν συμμετείχε επί της ουσίας με το μερίδιο του στην κρίση. Όλοι αυτοί όμως καλύφθηκαν πίσω από την δαιμονοποίηση του μνημονίου ώστε να μείνουν ουσιαστικά ανέγγιχτοι.

Η όλη αντίληψη της ανάλυσης  του συγκεκριμένου κεφαλαίου είναι ουσιαστικά της λογικής, ότι  οι Ευρωπαίοι θα έπρεπε να μας έδιναν λεφτά (πολλά από αυτά) να μην πληρώναμε τα χρέη μας και να συνεχίζαμε να ζούμε όμορφα και ωραία όπως πριν. Η αλήθεια είναι ότι και εμένα θα μου άρεσε αυτό το σενάριο πάρα πολύ!

Η τελευταία ενότητα με την οποία κλείνει το άρθρο, αποτελεί κλασσικό παράδειγμα πολιτικού συμψηφισμού που τόσο αρέσκονται οι Έλληνες δημοσιογράφοι. Όλοι οι πολιτικοί μας είναι κακοί άρα αυτό που μας ζητούν είναι κακό. Ενώ ενέχουμε και κάποια ψήγματα συνωμοσίας, τα οποία είναι αρκετά πιασάρικα.

Τέλος κατηγορεί γενικά τις αγορές απορώντας αν είχαν σε ένα μέρος του κόσμου θετικό αποτέλεσμα για το κοινωνικό σύνολο. Φυσικά η απάντηση σε αυτό, είναι σε πάρα πολλές!

Μου αρέσει πάντως το κλείσιμο για τον χρυσοπληρωμένο υπάλληλο του ΟΣΕ. Σωστά! Μόνο που όσοι κατηγορούν το μνημόνιο όπως ανάφερα και παραπάνω κλαίγονταν για τα δικαιώματα αυτού ακριβώς του υπάλληλου ενώ ποιούσαν την νύσσα όταν στο ίδιο διάστημα, ο ιδιωτικός τομέας σφάδαζε. Ενδιαφέρουσα υιοθέτηση επιχειρήματος της άλλης πλευράς και αντιστροφή αυτού!  

Επί της ουσίας λοιπόν όλο το άρθρο βασίζεται σε απλοποιήσεις και διαστρεβλώσεις που θα μπορούσε κάποιος να τις διασταυρώσει με ένα απλό ψάξιμο στο google, πράγμα που με κάνει να ανησυχώ λίγο για τις βιβλιογραφικές αναζητήσεις του κου Βαξεβάνη. Η όλη λογική πάλι βασίζεται στον αθώο λαό που τον παγίδευσαν οι κακοί ξένοι και ο παγκόσμιος καπιταλισμός και ο οποίος καμία ευθύνη δεν έχει για ότι του συνέβη. Δεν απέχει πολύ από την άποψη του μισαλλόδοξου και εξαιρετικά ανακριβούς mythmedary,  «debtocracy».

Η όλη ροή του άρθρου έχει τεράστια χάσματα λογικής τα οποία ουσιαστικά καλύπτονται από την «αυθεντία» του κου Βαξεβάνη που έθεσε στην αρχή ως δεδομένη, το κακό είναι ότι πολλοί θα αποδεχτούν τα παραπάνω, όπως γίνεται σε κάθε περίπτωση που κάποιος λέει βολικές αλήθειες και κάνει εύκολους συμψηφισμούς. Για ότι αξίζει, ελπίζω αυτή η κριτική να προβληματίσει τουλάχιστον ορισμένους…

Βαδίζουμε προς την μετα-παγκοσμιοποίηση;

Η εποχή της παγκοσμιοποίησης τυπικά, ξεκινάει μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος, όπου τα εμπορεύματα, οι πληροφορίες και οι άνθρωποι, άρχισαν να διακινούνται με μειωμένα ή εξαλειμμένα εμπόδια και φραγμούς, σε μια παγκόσμια δομή.

Φυσικά, η ανθρωπότητα σε μεγάλο βαθμό έχει ξαναζήσει «παγκοσμιοποιημένες» εποχές. Όπως ήταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία και η αποικιοκρατία πολύ αργότερα. Οι παραλληλισμοί βέβαια δε θα πρέπει να μας αποπροσανατολίζουν, σε καμία περίπτωση. Το μέγεθος της παγκοσμιοποίησης που ζούμε δεν έχει προηγούμενο, ενώ σημαντική παράμετρος διαφοροποίησης σε σχέση με το παρελθόν αποτελούν οι νέες τεχνολογίες, με τις οποίες η διεθνής επικοινωνία δεν αποτελεί προνόμιο ολίγων, αλλά τεράστιων πληθυσμιακών μαζών.

 Η παγκοσμιοποίηση της δεκαετίας του 90 είχε ως βασικά χαρακτηριστικά την έκρηξη του διεθνούς εμπορίου και την αδιαμφισβήτητη υπεροχή της αμερικανικής ισχύος, τόσο της στρατιωτικής όσο και της πολιτιστικής. Η ανάπτυξη ήταν κάτι που αφορούσε μεγάλο μέρος του κόσμου ενώ οι ζώνες ελεύθερου εμπορίου (Ε.Ε. NAFTA κλπ) επιτάχυναν ακόμα περισσότερο τη διαδικασία. Φυσικά, πισωγυρίσματα και οικονομικές κρίσεις συνέβαιναν (κρίση των ασιατικών τίγρεων, Αργεντινή), αλλά το ορμητικό ποτάμι της παγκοσμιοποίησης έδειχνε να τα ξεπερνά όλα αυτά.

Παρόλα αυτά, στην τρέχουσα χρονική περίοδο, υπάρχουν κάποια ανησυχητικά σημάδια για τις δομές της παγκόσμιας κοινότητας. Τα οποία δίνουν τροφή, σε σενάρια εισόδου σε μια διαφορετική ιστορική φάση.

Τα ανησυχητικά σημάδια για την πορεία της παγκόσμιας κοινότητας γίνονται ιδιαίτερα εμφανή με αφορμή την ελληνική κρίση, αλλά και με άλλες παράλληλες εξελίξεις.

Η ουσία είναι ότι τα τελευταία δυο χρόνια διαμορφώνονται, πλέον ξεκάθαρα, τα εξής νέα χαρακτηριστικά:

• Τα κράτη δυσκολεύονται να δανειστούν και χρειάζεται άμεσα να μειώσουν τα ελλείμματα τους. Σε πρώτη φάση, λοιπόν, θα μειώσουν τις κρατικές δαπάνες αλλά είναι σχεδόν σίγουρο ότι ουσιαστικά με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο θα στραφούν εναντίον των εισαγωγών (ήδη γίνεται αυτό στην Ελλάδα με την «εσωτερική υποτίμηση»).

• Ακριβώς λόγω της προσπάθειας μείωσης των εισαγωγών, νέες λογικές αυτάρκειας θα δημιουργηθούν, πρακτικά καθοδηγούμενες από τις ίδιες τις δυνάμεις της εσωτερικής αγοράς (θα συμφέρει περισσότερο να κατασκευάζεις/παράγεις παρά να εισάγεις). Δηλαδή, οδηγούμεθα σε ένα είδος νεομερκαντιλισμού. Το διεθνές εμπόριο θα αφορά κυρίως τα στρατηγικά αγαθά και την ενέργεια, αλλά γενικώς, τα εγχώρια υποκατάστατα θα αρχίσουν να πληθαίνουν.

• Η λαθρομετανάστευση, η οποία έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις, καθώς και το διεθνές λαθρεμπόριο, δημιουργούν ανάγκες για μεγαλύτερο έλεγχο των συνόρων και συνεπακόλουθα φραγμούς στην μετακίνηση των ανθρώπων. Δεν μπορεί αυτό το δεδομένο να μην συνδυαστεί και με την παράλληλη αύξηση των εθνικιστικών τάσεων και του θρησκευτικού φανατισμού.

• Η  αποδυνάμωση των ΗΠΑ μετά τον πόλεμο στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν και την κρίση του 08,  θα έχει σημαντικές συνέπειες και αυτή. Ως τώρα η Αμερική λειτουργούσε σαν τον πολιτικό και πολιτιστικό πυρήνα της παγκοσμιοποίησης. Με την αποδυνάμωση αυτού του πυρήνα θα έχουμε «φυγόκεντρες» τάσεις στο παγκόσμιο σύστημα.

• Σε αντιστοιχία, νέοι πόλοι ισχύος ανέρχονται με τα  BRICS να ξεχωρίζουν,  με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από ότι ήταν αναμενόμενη, ίσως. Ήδη λειτουργούν ως περιφερειακά σημεία εξάρτησης της οικονομίας των όμορων κρατών.

• Η απορρόφηση, δε, της παγκόσμιας ρευστότητας από την Κίνα, ειδικά, αποτελεί μείζον θέμα για τις δομές που δημιουργούνται. Είναι σχεδόν αδιανόητο να πιστεύουμε ότι ο υπόλοιπος κόσμος θα συνεχίσει να δέχεται αυτό το «άρμεγμα», άνευ αντιδράσεως.

• Τέλος, οι νέες τεχνολογίες εκτός από εργαλεία διεθνούς επικοινωνίας, τα οποία προκρίνουν την παγκοσμιοποίηση, λειτουργούν ταυτόχρονα και διασπαστικά κατά μία έννοια, λόγω της αμφίδρομης δομής τους, με την οποία αποδυναμώνουν σε μεγάλο βαθμό το «μονόλογο» των ισχυρότερων κρατών.

Τα ανωτέρω δεδομένα, έχουν αρκετές ποιοτικές διαφορές σε σχέση με τα παλαιότερα εμπόδια ή προβλήματα που συναντούσε η παγκοσμιοποίηση. Με βασικότερο κοινό παρανομαστή, ότι έχουν αρνητικές επιπτώσεις κυρίως στις χώρες που αρχικά επωφελούνταν από αυτήν.

Σίγουρα, υπάρχουν ακόμα πολλές πολιτικές (κυρίως) επιλογές ή οικονομικές, βάσει των οποίων οι αντίρροπες δυνάμεις που απορρέουν από τα παραπάνω, θα μπορούσαν να παρακαμφθούν, χωρίς να επηρεάσουν τελικά, τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης. Όμως σε καμία περίπτωση, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε ότι μια νέα κατάσταση είναι πλέον πιθανό να διαμορφωθεί στην παγκόσμια κοινότητα πολύ διαφορετικά από αυτήν που είχαμε γνωρίσει, τα τελευταία 20 περίπου χρόνια. 

Μια έκκληση;

Οι «φιλελεύθεροι», οι «σοσιαλδημοκράτες», οι «ανανεωτικοί αριστεροί» θα πρέπει επιτέλους να καταλάβουν ότι αυτή την στιγμή τους ενώνουν πολλά. Περισσότερα από όσα τους χωρίζουν τέλος πάντων.

Όλοι οι ανωτέρω αν και διαφωνούν φυσικά, σε πολλά θέματα μεταξύ τους,  δεν παύουν να είναι σύγχρονα και ευρωπαϊκά πολιτικά ιδεολογικά μοντέλα, που θεωρούν αυτονόητο τον αλληλοσεβασμό, την πρόοδο και την ευρωπαϊκή προοπτική της Ελλάδας.

Σε μια χρονική περίοδο που διακυβεύεται λοιπόν το αν θα είμαστε Ευρώπη ή όχι, αν θα είμαστε δυτική σύγχρονη χώρα ή μια ανώνυμη βαλκανική επαρχία όπου θα κυριαρχεί το μίσος και ο συντεχνιασμός, αποτελεί πολυτέλεια για όλες τις πολιτικές παρατάξεις που έχουν ευρωπαϊκό προσανατολισμό, να κοιτούν της μεταξύ τους διαφορές.

Από την άλλη πλευρά  οι δυνάμεις της συντήρησης και του λαϊκισμού πρακτικά έχουν ήδη συστρατευθεί σε ένα μπλοκ. Η άκρα αριστερά, η λαϊκή δεξιά και το λαϊκιστικό κέντρο έχουν στην πράξη υιοθετήσει ενιαίο λόγο, ο οποίος μάλιστα διαχέεται και στα εν πολλοίς διαπλεκόμενα media. Η ίδια η ιδεολογική φύση των συντηρητικών λαϊκιστικών παρατάξεων κάνει εύκολη την υιοθέτηση πρακτικών μαύρης προπαγάνδας, συνομωσιολογίας και παραπλάνησης.

Τα πράγματα δεν είναι αστεία κα ο χρόνος είναι λίγος. Πρέπει να υπάρξει επιτέλους αντίδραση σε αυτήν την «κοινωνική ύπνωση» που έχουμε περιέλθει και ναι θα πρέπει και οι προοδευτικές δυνάμεις να «λερώσουν» τα χέρια τους, να βγουν στο πεζοδρόμιο, να τρέξουν σε όλα τα επίπεδα και να παλέψουν για μια ενεργή θετική αντίδραση. Δεν μπορεί να μείνει κανείς απέξω, ακόμα και αν υπάρχουν διαφωνίες σε πολλά, όλους μας ενώνει η Ευρώπη και η Πρόοδος και αυτήν την στιγμή κινδυνεύουμε να τα χάσουμε και τα δυο.

Έχω ένα κόλλημα, το παραδέχομαι, δεν μπορώ να βλέπω ανθρώπους να ρουφάνε ροφήματα και να μασουλάνε σνακς στο μετρό. 

Ειδικά όταν ακούς από τα μικρόφωνα να ανακοινώνουν ότι "απαγορεύεται η κατανάλωση τροφής και ποτού". Θεωρώ ότι αποτελεί απόλυτα "ελληναρίστικη" συμπεριφορά. Είναι θλιβερό (για μένα) να βλέπω όλο και περισσότερους να τρώνε και να πίνουν μέσα στο μετρό ακόμα χειρότερο είναι ότι οι συντριπτική πλειοψηφία είναι νέες κοπέλες!  

Το θέμα δεν είναι μόνο αισθητικό, στο κλειστό βαγόνι, ακόμα και μια τυρόπητα μυρίζει άσχημα, ενώ ένα απότομο φρενάρισμα μπορεί να λερώσει τον χώρο ή τον διπλανό (που δεν φταίει και σε τίποτα ο έρμος!)

Δεν ξέρω αν είναι έλλειψη παιδείας ή αδιαφορία, αλλά ας προσπαθήσουμε να μην υποβαθμίζουμε μόνοι μας περαιτέρω, το επίπεδο της ζωής μας - έστω και στις λεπτομέρειες. 

Προσοχή στη Στροφή!